Mardi dernier, les avocats m’ont dit que Sonia était à bout au tribunal. Pâle, tremblante, vacillante. Elle n’arrivait plus à tenir debout. Certains policiers ont même suggéré d’appeler une ambulance.
Tout venait de la veille. Papa et Mehdi étaient arrivés au parloir comme chaque lundi, à 11h. Les téléphones du parloir étaient en panne. Ils ont attendu quatre heures. Mais personne n’a prévenu Sonia. On l’a laissée s’inquiéter, seule dans sa cellule, à croire qu’il n’y avait personne. Depuis un an et demi, jamais nous n’avions raté une visite — et c’est le vide de ces quatre heures, l’absence non expliquée, qui a déclenché sa panique. Elle s’est imaginé le pire : qu’on allait lui annoncer la mort de papa ou de maman.
Quand elle les a enfin vus, à 15h30, elle n’a pas réussi à reprendre pied. La nuit suivante, son corps a lâché : crise d’hypertension, détresse respiratoire. C’est pour cela que mardi elle vacillait ; c’est pour cela qu’elle a failli s’écrouler. Aujourd’hui son corps portait encore les marques de sa fatigue. Son visage ne s’est pas relevé. Elle ne parvient toujours pas à réguler sa tension ni sa respiration.
Ce matin, elle a raconté à Mehdi ce qu’elle a vécu. Les gardiennes des geôles du tribunal l’ont entourée, soutenue, presque portée jusqu’à la salle. Elles ont été attentives, bienveillantes et humaines.
Et puis tout a basculé à la fin de l’audience. Dans le fourgon qui devait la ramener, la gardienne venue de la prison s’est employée à effacer toute trace d’humanité. Elle a serré les menottes si fort que la circulation s’est coupée dans les doigts de Sonia ; ses phalanges sont devenues bleues, engourdies — traces qu’elle portait encore aujourd’hui. Elle a refusé que les gardiennes du tribunal aident Sonia à monter dans le fourgon, refusant de l’aider elle-même.
Quand Sonia a dit « je ne peux pas monter seule », elle lui a répondu par la brutalité, l’a tirée par le bras sans la stabiliser, alors que ses mains menottées l’empêchaient de garder l’équilibre, la faisant vaciller, presque tomber. Et elle a ricané, froide : « Que veux-tu ? Que je te porte ? »
Ce retour a été un enfer : douleur, vertige, quasi-évanouissement. Ce ricanement, ce mépris, cette manière de transformer une faiblesse en spectacle — tout cela appartient à la violence qu’on exerce sur elle à la prison de La Manouba.
De nouveau enfermée, coupée du monde, Sonia n’a presque pas de nouvelles. Ses avocats lui ont dit qu’un homme venait d’être condamné à mort pour ses propos. Pour elle, c’était une preuve de plus : ils n’ont aucune limite, l’escalade de la violence continue. Sonia croit — et nous croyons avec elle — qu’un jour ils pourront faire la même chose à elle ou à n’importe quel prisonnier d’opinion.
Sonia s’affaiblit. Son corps lâche. Elle s’éteint devant nos yeux. Ils sont en train de l’éteindre, doucement, par une suite de petits écrasements quotidiens. J’ai peur. J’ai peur qu’ils la tuent. Je le répète, je le crie : j’ai peur pour ma sœur.
Je le dis haut et net : je les tiens tous pour responsables — du sommet jusqu’à l’exécutant. Le président, la ministre, la direction générale des prisons, la directrice de la prison, ceux qui donnent les ordres et ceux qui les exécutent. Chacun a sa part de responsabilité. Le monde regarde. L’histoire regarde.
Je ne cesserai ni de témoigner ni d’alerter. Ils ne pourront pas étouffer cette vérité. Ils seront tenus pour responsables devant les autres, devant la justice internationale, devant la mémoire.
Je n’abandonnerai pas. Tant qu’elle ne pourra plus parler, je hurlerai pour elle. Tant qu’elle ne pourra plus écrire, j’écrirai pour elle. Tant qu’elle ne pourra plus respirer, je respirerai sa lutte. J’alerterai, j’userai de toutes les voix et de tous les moyens pour que leur impunité cesse.
Je n’abandonnerai pas Sonia. Je pleure ce soir, mais demain le combat continue.
**********
المحامين يحكيولي على حالة سنية نهار الجلسة نهار الثلاثة اللي فات و برشى منهم يبكيو. حكاولي على وجهها اللي ملخلخ، على الرّعشة، على ساقيها اللي رخّوا بيها. كيفاش قريب اتطيح. حتى بالعمل فما بوليسيّة قالو نطلبو الاسعاف
كي مشاولها لولاد اليوم فسرتلهم اللي حالتها هكاكة مللي صار نهار الاثنين ليلة الجلسة. نهار الاثنين اللي فات، بابا ومهدي مشاو للپارلوار الاحداش كي العادة. يلقاو تليفونات الپارلوار مكسّرين. ضربو فوق 4 سوايع يستناو. اما ما قال حد لسنية. خلّاوها هكاك متحيّرة تاكل في روحها. تعرفنا امبوسيبل نفلّتو برلوار، عام و نص واحنا كل نهار اثنين كي المنڤالة. . اكهاو دخل في مخها ترينو و قالت يا بابا يا امي ربي هزّ متاعو
و حتى كي شافتهم ماضي ثلاثة و نصّ و تهنّات، الغصّة ما حبتش تتنحى.. في الليل طلعلها الدّم و شدها ضيق النفس شوية لا ماتت. اكاهو من غدوة مشات للمحكمة، بالدوخة، الدم طالع، و حالتها تبكي. قالي مهدي لليوم مازال بدنها داخل بعضو. وجهها اصفر. الدّم ما حبش يركح و تهزّ في النفس بالسيف
قعدت تحكي لمهدي عللي صار نهار الجلسة. قداش عونات المحكمة محلاهم، دارو بيها، هازينها، عاونوها تمشي و تقعد. قدّاش عاملوها بإنسانية
و تحكيلو كيفاش كل شي تفصّخ في اللحضة اللي وصلت كميونة الحبس بش تروّح بيها. ڤرديانة الحبس فصّختّلها في لحضة كل ڤرام إنسانية عاشتو. تقول جاية معمّرة. حزقتّلها المينوت حتى تقصّ الدم و يديها تنفخو و زراقو. قالي مهدي لليوم الزورقيّة. هي دايخة و ساقيها ترعش، عونات المحكمة حبو يعاونوها تطلع في الكميونة ما خلاتهمش و ما حبتش تعاونها بش تطلع. قالتلها سنية: « ما نجمش نطلع وحدي هانا قاعدين هوني » جبدتها من كتفها، وهي بالمينوت ما تنجمش تشدّ روحها شوية لا جابتها على وجهها، و قلتلها «اش تحبني نعملك نحمّلك؟»
تعداتلها الثنيّة مرّار. وجيعة و دوخة، وقلبها يعصر عليها، و لُخْرَى تتضيحك تقول شامتة. حاسيلو كي العادة العنف اللي معيّشينهولها في حبس منوبة
ورجعت كي العادة مقطوعة مالدنيا. ما تسمع بشي. كان خلات ساعة ساعة يعطيوهم جريدة. المحامين حكاولها على المغبون اللي تحكم بالإعدام على كلمة. قالت « جينهاشي. ماهمش معملين يهديو الوضع والعنف. ماشين في التصعيد. و ما تستغربوش كان نهار يعملوها مع واحد مناّ سجناء الرأي و إلا السجناء السياسيين
سنية ماشية و اطيح و بدنها ماشي و يرخّ. قاعدة تطفأ كي الشّمعة قدام عينينا. قاعدين يقتلو فيها بشويّة بشويّة. أنا مرعوبة. خايفة عليها. نقولها و نعاودها: خايفة على أختي
و نحمّلهم لكل المسؤولية. مالرئيس.للوزيرة. لإدارة السجون، لمديرة الحبس. لكلهم، اللي يعطي في الأوامر واللي ينفّذ فيهم. الكلهم شركاء. العالم يتفرّج و التاريخ يسجّل
ومانيش ساكتة. و مانيش مسلّمة. صوت سنية مش بش يسكت. مادامهم مسكرين عليها انا صوتها. مادامهم ما يخليوهاش تكتب، نكتب في بقعتها. مادامها ما تنجمش تتنفّس، أنا نفسها
نفضحهم قدّام العدالة الدولية، قدّام التاريخ، قدام اللي مازال في قلبو شوية رحمة. و لازم باش يتحاسبو. عند الله تلتقي الخصوم
عمري ما نسلّم في سنية. عمري ما نسلّم في اختي
ميسالش الليلة نبكي، أما غدوة ناقف و نرجع نحارب
Ramla Dahmani Accent